اتاق سرور از صفر تا صد

فضای فیزیکی

نقطه آغاز هر زیرساخت هوش مصنوعی، یک فضای فیزیکی مناسب است. این فضا قرار است میزبان تجهیزاتی باشد که مجموعاً چند صد کیلوگرم وزن دارند، گرمایی معادل چند کیلووات تولید می‌کنند، و باید ۲۴ ساعته و ۷ روز هفته بدون توقف کار کنند. انتخاب نادرست این فضا — مثلاً یک اتاق کوچک بدون تهویه یا یک زیرزمین مرطوب — می‌تواند کل پروژه را از همان ابتدا با شکست مواجه کند.

بر اساس زیرساختی که در این مجموعه مقالات طراحی می‌کنیم — شامل ۴ سرور HPE DL380 Gen12، یک Storage فلش، یک Storage پشتیبان، و تجهیزات جانبی — حداقل فضای مورد نیاز ۳۰ متر مربع است. اما اگر به دنبال راحتی، فضای رشد آینده، و امکان سرویس‌دهی بدون مزاحمت هستید، ۵۰ متر مربع انتخاب بهتری است.

کف، دیوار و امنیت فیزیکی

کف اتاق سرور باید تحمل وزن تجهیزات را داشته باشد. یک رک کامل با سرورهای سنگین می‌تواند تا ۸۰۰ کیلوگرم وزن داشته باشد. اگر کف ساختمان معمولی است، حتماً از صفحه توزیع بار زیر رک‌ها استفاده کنید. دیوارها باید ضد حریق باشند و درب اتاق حداقل ۹۰ سانتی‌متر عرض داشته باشد تا رک‌ها به راحتی وارد شوند. امنیت فیزیکی نیز حیاتی است: قفل دیجیتال یا بیومتریک، دوربین مداربسته، و کنترل دسترسی.

رک و چیدمان

رک (Rack) یک قاب فلزی استاندارد است که تجهیزات سرور را در خود جای می‌دهد. عرض استاندارد رک‌ها ۱۹ اینچ است و ارتفاع آن‌ها با واحد U (معادل ۴.۴۵ سانتی‌متر) اندازه‌گیری می‌شود. رایج‌ترین رک‌ها 42U هستند (ارتفاع حدود ۲ متر) اما برای فضاهای کوتاه‌تر، رک‌های 36U و 24U نیز موجودند.

برای زیرساخت ما که شامل ۴ سرور AI (هر کدام 4U)، یک Storage فلش (4U)، یک Storage پشتیبان (4U)، UPS (4-6U)، و سوئیچ‌های شبکه (2-4U) است، مجموعاً حدود ۲۶-۳۰U فضا لازم داریم. بنابراین دو رک 42U بهترین انتخاب است — یکی برای سرورها و Storage، دیگری برای UPS، شبکه و فضای رشد.

سرمایش و رطوبت

سرورهای هوش مصنوعی — به ویژه آن‌هایی که به GPU مجهزند — گرمای فوق‌العاده‌ای تولید می‌کنند. یک سرور DL380 Gen12 با ۴ عدد GPU پرقدرت می‌تواند تا ۴.۵ کیلووات گرما تولید کند. چهار سرور یعنی ۱۸ کیلووات گرما — معادل ۱۸ بخاری برقی! بدون سیستم سرمایش مناسب، این گرما در چند ساعت تمام تجهیزات را نابود می‌کند.

محاسبه بار حرارتی

با اعمال ضریب اطمینان ۱.۳، ظرفیت سرمایش مورد نیاز ۱۸-۳۴ کیلووات است. برای این منظور، دو دستگاه داکت اسپلیت ۳۰ هزار BTU (هر کدام ۹ کیلووات) به همراه یک دستگاه یدک توصیه می‌شود.

کنترل رطوبت

رطوبت ایده‌آل برای اتاق سرور بین ۴۰ تا ۵۵ درصد است. رطوبت کمتر از ۳۰٪ باعث الکتریسیته ساکن می‌شود و رطوبت بالای ۶۰٪ خطر خوردگی قطعات را افزایش می‌دهد. کولرهای گازی رطوبت را کنترل نمی‌کنند — بنابراین باید رطوبت‌ساز و رطوبت‌گیر جداگانه نصب کنید.

برق و انرژی

برق سه فاز اولین نیاز اتاق سرور است. مصرف کل زیرساخت ما حدود ۳۰ کیلووات است که با برق تک فاز معمولی (حداکثر ۵ کیلووات) غیرممکن است. برای تأمین برق پایدار، سه لایه حفاظتی لازم داریم:

لیست کامل مواد (Bill of Materials)

جمع‌بندی

اتاق سرور زیربنای فیزیکی کل پروژه هوش مصنوعی است. بدون فضای مناسب، سرمایش کافی، برق پایدار و امنیت فیزیکی، هیچ سرور و مدل AI نمی‌تواند کار کند. در این مقاله، تمام اجزای لازم برای راه‌اندازی یک اتاق سرور حرفه‌ای با ظرفیت ۴ سرور AI + Storage + زیرساخت کامل را بررسی کردیم.

در مقالات بعدی، به سراغ تجهیزات سرور — از جمله پردازنده‌های Xeon، کارت‌های GPU مدل L40S، حافظه‌های NVMe و کانفیگ دقیق RAID — خواهیم رفت. سپس وارد دنیای هوش مصنوعی می‌شویم: از آموزش مدل‌های 7B تا معماری MoE، Multimodal و Dense Model.